Licenza Creative Commons
Esta obra ten unha licenza Creative Commons Atribución-Non comercial-Compartir igual 4.0 Internacional.

miércoles, 22 de julio de 2020

Revista CASA DOS ESPELLOS

Novo número da revista
  Casa dos espellos

Betanzos, 2020

Descargue o exemplar en:
https://casadosespellos.wordpress.com/

miércoles, 1 de julio de 2020

O Rexo, Allariz, 1997

Intervención artística de Agustín Ibarrola no bosque de ribeira do Rexo na parroquia de Requeixo de Valverde.

Comunidades de antas, vacas e ovellas nas ribeiras do rio Arnoia.

Gran semicírculo lítico na pradeira do bosque.

Ameneiros de cores no espello fluvial.

Pontella tradicional alintelada para cruzar o rio Arnoia.

Illa fluvial formada polas canles do aproveitamento hidráulico, presa en diagonal e fermoso conxunto etnográfico.

Bosque de ribeira con carballos, salgueiros, ameneiros e piñeiros ao paso polos montes de Cuadraga e Meire.

Presa e azude de derivación augas arriba na Forca.

Granxa e queixería xestionada pola fundación Ramón González Ferreiro.

Agrupación pictórica de ameneiros (alnus glutinosa)

Gran semicírculo lítico na pradeira do Rexo e carballeira de fondo

Pormenor pictórico


Pontella tradicional de 12 vans


Pedra horizontal con fieitos

Paisaxe arnoiesa alaricense


Umbral con monolitos na illa



As pinceladas Ibarrola xunto ao río.


Estalotes de xuño

sábado, 6 de junio de 2020

Cemiterio dos Remedios, Betanzos

Paseo principal transversal

  
Xardín camposanto da igrexa renacentista de Nosa Señora do Camiño ou dos Remedios de Betanzos.

Unha campaniña de avisos acaroada no muro informa do tempo dos defuntos; paseos ordeados rectilíneos delimitados por muretes vexetais... unha mesa de pedra recibe aos cadaleitos; os teixos obedientes verticais apuntan ao ceo e acompañan solemnes o último momento das almas na terra; e un campo interior de sepulturas que cubre e se estende a totalidade da terra.

Un campo maioritariamente de cruces de tódolos estilos e materiais, o sinxelo monumento art deco de Estrella Mellid, os poderosos troncos nervados dos teixos... as citas post mortem gravadas para o recordo.




María Magdalena penitente
1921 de Escudero versus Canova



Dominando a cidade de Betanzos este cemiterio neoclásico aos pés do santuario mariano, deseñouse nun dos bancais do monte da Croa recibindo aos peregrinos a Compostela.

Catorce chameantes teixos, agora centenarios, taiados coma esbeltos cilindros forman a estrutura vexetal deste espazo funerario e delimitan o rectángulo principal no que moran os defuntos.
O muro de contención norte se aproveita para aloxar os nichos en altura mentres que o seu paralelo muro sur se constitúe e habilita como terraza aberta á paisaxe das mariñas e longo paseo rectilíneo.

No centro e eixo do alongado rectángulo que forma a súa planta incorpórase un círculo a modo de rotonda para instalar un dos principais panteóns das ilustres familias da cidade: o túmulo Pita. Pechado con verxa de ferro dótase tamén do seu propio axardinamento interior con cuartos de círculos de buxo e teixos esquinados e constitúe por si mesmo un cemiterio dentro do cemiterio.





Longo paseo sur aberto á pasisaxe




A principal escultura diste parque mortuorio -polo demáis bastante modesto no tocante a imaxinería funeraria- é a fermosa copia en mármore branco da Magdalena Penitente de Antonio Canova (museo municipal de Xénova) neste caso executada por Escudero en 1921. Contando deste xeito Betanzos -ao igual que fixera Juan García vinte anos antes coa parella de leóns do Pasatempo- con outra copia das obras do celebrado escultor trevisano.

Peche suroeste en terraza con pináculo






jueves, 6 de febrero de 2020

O Pasatempo de Betanzos declarado Ben de Interese Cultural!

O consello da Xunta de Galicia declarou esta mañá na categoría de Xardín Histórico ao Pasatempo de Betanzos como Ben de Interese Cultural






martes, 12 de noviembre de 2019

Expediente de descatalogacion. Arbores senlleiras

-  Morte da arquitectura vexetal do parterre barroco do pazo de San Lourenzo de Trasouto (Ben de Interese Cultural) atacado polo fungo cilindrocladium
-  Teixo e araucaria excelsa, árbores senlleiras  da finca Tenreiro en Pontedeume.
- Castiñeiro do Mola, A Mezquita
- Castiñeiro da Regadiña, A Pobra de Trives
- Ciprés de Lawson do castelo de Soutomaior.
- Carballo albar e rebolo de Quindous, Cervantes
- Nogueira de Licín, O Saviñao
- Tileiras prateadas do mosteiro de Oseira, Cea
-Morte da Araucaria excelsa do pazo de Rubiáns, Vilagarcía de Arousa

O Diario Oficial de Galicia de oito de xullo de 2019 constata a derrota da administración na conservación do patrimonio cultural vexetal, desistindo da defensa do noso patrimonio verde.

https://www.xunta.gal/dog/Publicados/2019/20190708/AnuncioG0532-250619-0009_gl.html

sábado, 2 de noviembre de 2019

Illa da Xunqueira, 1999, Pontevedra

Esta atractiva e tamén insulsa illa do rio Lérez, plana, inundable, regulada por unha presa e cun eucaliptal ao norte, acolle a valiosa colección municipal de arte contemporánea convertendo a xunqueira fluvial tradicional nunha illa de esculturas desapercibida.


Vista xeral dende o leste

Xaminorio Xunquemenes Abay, Enrique Velasco

Petrarca, Ian Hamilton Finlay

Menhir, Ulrich Rükriem

Fernando Casás

Cielo acortado, Giovanni Anselmo

Jenny Holzer

Liña de pedras de Richard Long

Vista xeral dende a canle oeste




Labirinto de Pontevedra, Robert Morris


Pirámide, Dan Graham


La casita, José Pedro Croft

Anne & Patrick Poirier

Pavillón Poirier

Saavedra, Francisco Leiro



domingo, 1 de septiembre de 2019

Paisaxe sanitaria en Castro de Ribeiras de Lea, Castro de Rei

As paisaxes dun centro de saúde 
Xardín, espazo público e campo deportivo en Castro de Ribeiras de Lea.
Un campo de fútbol insólito convertido por primeira vez nun xardín, unha pradeira verde que acompaña e na que levita o longuisimo prisma deitado de formigón do centro de saúde da vila, proxecto do arquitecto Fernando Blanco.


Vista co campo de fútbol exercendo de pradeira panorámica

A abstracta planta baixa que o centro decide liberar mostra moi rotunda o seu esqueleto sen aspaventos. Primeiro é o futbol, pero por enriba del está a saúde de todos.

Acerto na configuracion dos espazo publicos e deportivos, que se respetan uns aos outros resultando unha conxunción que liga o deporte á saúde e estes á Natureza, aire libre e ao xardín.
A naturalidade con que se asocia o deporte do futbol (convertido aqui gracias ao prisma sanitario nun deporte sofisticado) á sanacion do corpo fai desta austera pradeira un forte lenitivo urbano.


Entrada acompañada polas copas dunha expresiva aliñación de bidueiros






sábado, 2 de marzo de 2019

Peceira de Ferrol

XARDÍN PICTÓRICO DE BELLO PIÑEIRO NA PECEIRA DO CASINO DE FERROL

Á maneira de Daubigny no seu atelier de Auvers-sur-Oise, Bello Piñeiro transformou un insulso salón do casino de Ferrol nunha paisaxe alucinóxena para a elitista sociedade ferrolá de principios do século pasado.

Coa pantasma da amada vasculando sobre os seus muros, Bello constrúe un mundo xeométrico e vexetal  á procura do seu recordo.

Esquina nordeste

Desde a ramaxe naturalista do ceo boscoso de Leonardo no salón dos Sforza en Milán, ata as paisaxes marítimas de taberna de Lugrís, espazos pictóricos de relación humana nos que se pode construir unha natureza artificial a salvo entre catro paredes.

Recadros e medallóns enmarcan nos muros centrais as paisaxes de fondo de ría; bonecos de pan animados remiten ás lendas dos cantís da serra da Capelada; ramaxes autóctonas circundan as xeometrias do salón e afondan no misterio que pervive no fondo da fraga… as vivas cores resaltadas coa luz artificial electrizan a experiencia dun salón art nouveau, no que á experiencia espacial  háselle sumar o enxoval dos usuarios, os metáis castrenses e civís, a música, e a propia vida, vista pasar dende os vidros da peceira.

Orla vexetal do plafón central -composta con follas de carballo e castaño- enmarcando a araña

jueves, 3 de enero de 2019

Xardín do pazo de San Paio de Bañobre, Miño

Xardín ilustrado do pazo de San Paio de Bañobre, Miño

Coroación de pináculos na aliñación da fonte e portalón


Este pazo está situado ao pé das marismas que forman os rios Baxoi e Grande no lugar de Bañobre, que xunto coa praia grande de Miño, conforman un dos espazos naturais más fermosos de Galicia.

A fonte mural clásicista -construída extramuros do xardín- que recibe ao visitante, virou o seu anverso para monumentalizar o patio da casa, e facer parella coa portada e frontón curvo que aloxa os escudos do pazo. Posteriormente a araucaria ás súas costas veu reforzar este eixo.

O xardín principal -trazado independente da casa- responde a un modelo de horta ilustrada ordenada racionalmente, formal e hidraulicamente, disposta en bancais e protexida por un muro de pedra.

O único eixo lonxitudinal existente no xardín ven reproducir un mesmo modelo de portalón ilustrado nos seus extremos, con xambas almofadilladas e voluptuosos pináculos de coroación.

Perspectiva do paseo central emparrado, con banco corrido de fábrica e figura de can de garda
Con máis dunha treintena de tramos emparrados da viña central, o sinxelo paseo lineal utiliza parcialmente un muro de contención para construir un longuísimo banco corrido de fábrica no que descansar e contemplar a paisaxe baixo a sombra das vides, únicamente interrompido no punto central cun esconce semicircular.


Celosamente gardado pola comunidade relixiosa que se aloxa no pazo dende mediados do século pasado, o acceso non está permitido. As reformas posteriores no pazo para abrilo aos usos asistenciais, multiplicaron por dez o volume orixinal pero mantiveron intacto o corpo principal da horta ilustrada.

Plantel ornamental diante da fachada do pazo
A pequena colección botánica foi plantada coma un bosquete diante da casa, para ser vista desde os seus balcóns e salóns de aparato, e acompañar á fachada principal, e está composta por unha araucaria, trachicarpus fortunei, magnolia grandiflora, lawsoniana, phoenix canariensis, washingtonia, tuya, entre outras, que elevan e sinalan paisaxísticamente o perfil característico de San Paio. Mesas de pedra, diferentes xogos, e parterres de buxo incorporados ao percorrido lineal completan a escea de lecer do pensil.

A cercanía ao mar convenceu aos propietarios en época posterior de que pagaba a pena erguer unha gran torre miradoiro -que elevada sobre a aldea anexa- servese como torre vixía sobre a ría e o mar azul, cambiando a tranquila paisaxe fluvial de marismas do rio Baxoi polas agrestes barras de area azoutadas polas ondas. Para esta operación rompeuse o clásico cornixamento só interrumpido polos cortos dous frontóns dos escudos, por unha masa escalonada de dous corpos con ollos de boi e perfil navieiro que mudou a sobriedade do pazo polos novos aires arquitectónicos das vilas de recreo.

Moitos exemplos de pazos, á morte dos seus descendentes, adscritos a ordes relixiosas e reconvertidos logo en centros educativos temos en Galicia, podendo recordar agora pola súa proximidade o de San Sadurniño ou o de Mosteirón entre outros, tamén con excelentes xardíns e comunidades relixiosas femininas ao seu cargo.

Cactus da fonte

sábado, 3 de noviembre de 2018

Javier Riera no parque de Bonaval




 







 JAVIER RIERA




BONAVAL
  27 setembro- 25 novembro 2018 
25 ANIVERSARIO CGAC



Intervención xeométrico-lumínica entre o lusco e fusco de Javier Riera no parque de Bonaval. Paisaxe lumínica nas tuias centenarias da horta dos frades.

martes, 23 de octubre de 2018

Xardín da rúa longa, s. XIX, Padrón

Consúmase a destrución na rúa Longa do xardín ecléctico de Maruja Sanmartín.

Na principal rúa do seu recinto histórico, na esquina da praza de Macías, fronte ao vello cine La Torre, e apenas uns metros da ilustre casa do concello, este pequeno espazo era ata fai uns poucos un engaiolante xardín decimonónico creado pola culta burguesía padronesa, que, aínda que abandoado, todavía se conservaba intacto despóis de cen anos. Intacto ata que a curiosa rehabilitación autorizada polo concello de Padrón o destruíu.
 
Pormenor do cenadoiro de ferro, s. XIX
Invisible patrimonio cultural que non se debeu percibir: o camelio centenario que extendía a súa copa de cor na invernía, os muros históricos de pedra que o delimitaban e que sombreaban un dos caleixóns más pintorescos da vila, o cenadoiro de ferro cupulado cuberto de enredadeiras, os pedestais e mesas de pedra, os debuxos con sebes de buxo, e a vexetación ornamental coas palmeiras que acompañaban as galerías acristaladas da fachada posterior. Nada disto foi percibido, e polo tanto, o remanso de arquitectura vexetal acabou irremediablemente convertido nun vulgar patio traseiro de garaxe.


Nin as cautelas sobre a súa protección cultural mentres se tramita a aprobación do seu Plan Especial -obriga lexislativa- nin a cercanía das oficinas municipais impediron a destrucción deste pequeno espazo natural no corazón do casco vello padronés.

Elevar a un rango menor o patrimonio galego dos xardíns, a agresividade do cambio de uso (dunha parcela arbolada a un parking raso), o fomento do uso do vehículo polo interior das tortas calexas do casco antiguo, a perda de patrimonio natural, o empobrecemento da imaxe urbana... realmente testouse a destrución deste xardín e as afeccións sobre o conxunto? Que estratexia de protección está elaborando o xa para longo Plan Especial?. Analisa e garante este documento a conservación das hortas, agras, xardíns e paisaxes fluviais da ribeira sarense? Seguirá a  mesma estela o resto de xardíns e hortas do interior do recinto protexido?

O esmorecemento dun tempo cultural que non foi quen de se conservar, as ilustres e valiosas hortas domésticas do recinto intramuros en pugna polo aproveitamento urbanístico cos vehículos, o nunca visto!, a mediocridade dunha edificación inmobiliaria que se abre paso nos rueiros do conxunto histórico, o mapa emocional rosaliano desventrado ao que pode sumárselle á conta o sucedido co Arretén.


Anular a espesura e complexidade destes bosques urbanos, para quen o quixese considerar, achará que o grave e horrible saneamento é cousa que cumpre moito nesta vida, no que o desfacer é tan doado, e doada é a baixada ao abismo, di Virxilio.

Propoño que sigamos convertendo a totalidade do casco vello, suprimindo as vivendas, nun parking amplo e cómodo. Non teremos onde vivir pero teremos onde aparcar. O souto é un claro exemplo.
 
Estado actual do xardín.Onde antes había un verxel e espazos verdes cualificados, agora hai… o que se ve na imaxe. Dentro de pouco tempo presumiblemente haberá un fermoso parking. Y quedará precioso -advirten algúns veciños- que a partir de agora poderán disfrutar libremente sen os obstáculos das árbores, das vistas sobre as medianeiras cegas da especulación inmobiliaria. (Antes non era posible porque o xardín coas súas árbores e paxaros o impedían)
Inicio das obras de destrución do muro do xardín, estado de fai un ano


Catálogo florístico do xardín centenario:
Buxus sempervirens
Camellia japónica
Hydrangea
Laurus nobilis
Lonicera caprifolium
Trachicarpus fortunei
Wisteria sinensis

domingo, 19 de agosto de 2018

Xardíns municipais de Viana do Bolo, 1961

Bautizados co eufemísticamente nome de 25 Anos de Paz, estes xardíns públicos incorporaron no seu deseño lineal unha interesante colección de estruturas de formigón armado, a modo de mobiliario de xardin, formando pequenos templetes abertos de rechamantes cores, nos que se fundían baixo parasoles circulares, bancos e mesas abertos á paisaxe do río Bibei.

Lousas circulares de formigón dos parasoles

Situados na aba sur do monte do castelo, nun dos pechados meandros que forma o río ao seu paso pola fermosa cidade histórica de Viana do Bolo, estes xardins son un privilexiado miradoiro sobre todo o val de San Cibrao, e pouco comúns na súa tipoloxía urbana racionalista.

Construídos en parte froito do despegue hidroeléctrico da zona, as icónicas tres sombrillas de formigón son hoxe unha marca xenuina da modernidade galega aplicada ao deseño dun xardín, e pódense ver incluso baixo a estela das famosas árbores de Mallet-Stevens da Exposición de Artes Decorativas de París de 1925.

Antuca de cor azul

Un paseo central sombreado de plátanos, o paseo de Sarito, divide en dúas metales lonxitudinais o espazo, ámbas con estreitos parterres de buxo deixando a parte correspondente co balcón puntuada polo dobre piar das antucas. 
Temos outras sombrillas ilustres de formigón no noso patrimonio cultural do século XX, das que podíamos salientar o paraugas do Temple antes da súa reconstrución ex novo fai uns anos. Estas tres vianesas, azul, vermella e verde, forman porén unha valente arquitectura perfectamente conservada, aposta polo progreso que proporcionan os novos materiais, e o optimismo dun pobo.

Poden relacionarse así mesmo, por analoxía no deseño do parque e dos templetes, co interesante parque de Porrúa en Asturias, construído nos anos 30 do século pasado por Agustín Ortiz, que optou por un modelo de xardín de planta central con coroa circular de plátanos, e un templete de formigón no medio a modo de palco de música.

O xardin comeza nun eixo case ao pé da casa do concello, continua formalizado con parterres na parte central do miradoiro coincidinte co casco vello, e se prolonga xa como paseo de plátanos cara o cemiterio e o meandro do río embalsado.

O deseño do petril moi sinxelo, para non competir coa paisaxe, alterna fábrica de pedra revocada pintada de branco, e perfis circulares de aceiro, e incorporaba novedosamente unhas luminarias, hoxe parcialmente desaparecidas.


Antuca de cor verde sobre a paisaxe do Bolo